Naar Gods Ontwerp

Vrouwen, wees uw eigen mannen onderdanig, zoals aan de Heere, want de man is hoofd van de vrouw, zoals ook ​Christus​ Hoofd van de ​gemeente​ is; en Hij is de Behouder van het lichaam. Daarom, zoals de ​gemeente​ aan ​Christus​ onderdanig is, zo behoren ook de vrouwen in alles hun eigen mannen onderdanig te zijn.

Mannen, heb uw eigen vrouw lief, zoals ook ​Christus​ de ​gemeente​ liefgehad heeft en Zich voor haar heeft overgegeven, opdat Hij haar zou ​heiligen, door haar te ​reinigen​ met het waterbad door het Woord, opdat Hij haar in heerlijkheid voor Zich zou plaatsen, een ​gemeente​ zonder smet of rimpel of iets dergelijks, maar dat zij ​heilig​ en smetteloos zou zijn.


De voorgaande tekst uit de brief aan de Christengemeente in Efeze, hoofdstuk 5, is geschreven door Paulus om aan te geven hoe God wil dat mannen en vrouwen zich tegenover elkaar behoren te gedragen in het huwelijk.

Ik wil hier een aantal aantekeningen over maken.

1          De brieven van Paulus, zoals die staan opgetekend in de Bijbel zijn niet zomaar de gedachten en woorden van een Christelijke leider in de vroeg-Christelijke kerk en ze zijn niet te beschouwen als slechts historische documenten, geschreven in de antieke wereld van het Nabije Oosten. Dat zijn ze natuurlijk ook, en wellicht is daar de vorige generaties te weinig aandacht aan gegeven. Toch zal de Christen deze brieven zeker ook (en vooral) zien als Goddelijke Boodschap, die Hij door zijn Geest aan Paulus gaf om hiermee de kerk van alle tijden en plaatsen aan te spreken. Bovendien is Paulus niet zonder meer een “product van zijn tijd en cultuuromgeving”, want hij schrijft juist vanuit die goddelijke inspiratie vaak op confronterende wijze over opvattingen en levenswijzen in de kerken van toen en de wereld daarbuiten. Wordt dat nog wel gezien en geloofd in “de nieuwe hermeneutiek” die in veel kerken getolereerd of ook toegepast wordt?

2          Waarom zou Paulus hier beginnen met het aanspreken van de vrouwen? Ik vermoed dat een belangrijke reden is dat hij wil beginnen met zijn minst confronterende boodschap. In zijn tijd zal het niet veel opschudding gegeven hebben als hij de vrouwen onderdanigheid en gehoorzaamheid aan hun mannen voorschreef. Pas daarna komt hij dan met het meest confronterende. Ik zie ditzelfde patroon regelmatig in de Bijbel. Zo begint de profeet Amos met zijn vervloekingen over de heidense buurlanden voordat de vervloekingen over Juda en Israël komen. Denk ook aan de gelijkenis van de verloren zoon. De slechte zoon komt uiteindelijk weer thuis, maar de ‘goede’ zoon blijkt uiteindelijk de echt verloren zoon te zijn. Wat is het meest confronterende deel in de bovenstaande tekst voor de huidige cultuur?

3          Als mijn vermoeden juist is, en dat lijkt te kloppen met wat we weten van die tijd, dan was het in het Antieke Nabije Oosten ongehoord dat mannen hun vrouwen moesten liefhebben. Dat voorschrift wordt nog meer confronterend als het dan gaat over Christelijke liefde. Want wat is Christelijke liefde? Johannes schrijft: “Hieraan leerden wij de ​liefde​ kennen, dat Hij voor ons Zijn leven heeft gegeven. Ook wij moeten voor de broeders het leven geven.” (1 Joh. 3:16) Het gaat hier dus helemaal niet over romantische of erotische liefde; het gaat om de bereidheid tot zelf-opoffering.

Denk je dat dit in de westerse wereld van vandaag, of zelfs in de westerse kerk vandaag wel zo vanzelfsprekend is?

4          Het bovenstaande Schriftgedeelte lijkt tegenwoordig in kerkelijk Nederland niet zoveel aandacht meer te krijgen. De kerkgemeente waar ik een aantal maanden ouderling mocht zijn had in haar visie wel staan dat ze bij-de-tijd (contemporary) wilde zijn maar niet dat ze “geheel anders” (dan de omringende godloze cultuur) wilde zijn met een op het eerste gezicht onaantrekkelijke (confrontational) boodschap. In de kring die wij leidden werden sommigen echt boos toen ik hier eens een meditatie over gaf. In veel kerken werd jaren geleden dan ook het huwelijksformulier bijgesteld omdat het idee van de onderdanige vrouw niet meer te verkopen was. Wanneer de Christelijke kerk sterk is in de Geest, dan werkt ze als een zoutend zout in het godloze milieu waarin ze zich bevindt; wanneer ze zich zoekt aan te passen aan de hedendaagse cultuur en haar opvattingen, dan geeft dit blijk van geestelijke vervlakking en aftakeling. Dat klinkt hard, maar denk hier eens eerlijk over na en bid om inzicht.

5          Ik wil hiermee niet zeggen dat het huwelijksformulier niet bijgesteld had mogen worden. Maar, in plaats van het eerste deel te ontkrachten had men het tweede deel moeten benadrukken. Begin dan te stellen dat de man in het huwelijk moet beloven alles over te hebben voor zijn vrouw. Wanneer we dat serieus nemen, dan kan een man nooit zijn wil opleggen aan zijn vrouw. De man wordt niet opgeroepen om te heersen over zijn vrouw; de vrouw wordt opgeroepen zich vrijwillig te onderwerpen aan haar man.

6          Paulus, Timotheüs en Jacobus waren mannen die zichzelf introduceerden als slaven van Jezus Christus. Dat betekent niet dat de last van Jezus zwaar is. Nee, het is juist door Jezus zijn zelfopofferende liefde die deze mannen ervaren hadden, dat zij nu niets liever willen dan Hem te volgen, te gehoorzamen en te dienen. Wie Christus zijn liefde ervaren heeft, die heeft Hem lief. En wie Hem liefheeft, die luistert naar Zijn Woord en onderwerpt graag zijn/haar eigen wil aan de wil van Hem. Dat is Gods manier, en Hij wil dat wij dit model nu ook gaan volgen in ons huwelijk.

Begrijpen we dit nog? Kunnen we Gods ontwerp nog waarderen en prachtig vinden? Zijn er echtparen in jouw kerk die dit voorleven?  

7          Als de man in alles laat zien dat Hij alles over heeft voor zijn vrouw- als er dus echte liefde is, dan zal zij hem graag willen volgen en dienen: vrijwillig, dus! Want wanneer zij dat doet dan zal dit haar geen schade brengen, maar alleen maar meer bevestiging en mogelijkheid bieden voor zelfontplooiing zodat ze samen God mogen dienen. In de godloze wereld zal dat wellicht niet kunnen: de risico’s zijn vaak te groot. Maar dat hoeft voor de kerk van Christus geen belemmering te zijn! Wij hebben toch de Geest van God?

Stel, een getrouwde man wordt na een aantal jaren gefrustreerd omdat zijn vrouw geen seksuele gevoelens blijkt te hebben, of omdat zij haar borsten moet laten verwijderen vanwege borstkanker. Wat zou een niet-Christen in zo’n geval vaak doen, en wat moeten wij verwachten van de man die Paulus zijn woorden (lees: Gods Woord) ter harte neemt?